سرعت امواج برشی و تراکمی دارای کاربردهای متعددی در مطالعات پتروفیزیکی، ژئوفیزیکی و ژئومکانیکی مخازن نفتی می باشند. سرعت امواج تراکمی توسط ابزار صوتی که در تمامی چاه های نفت و گاز رانده می شود قابل محاسبه است ولی داده های مربوط به سرعت امواج برشی در تمامی چاه ها بویژه چاه های قدیمی وجود ندارد. در این مطالعه با استفاده از نگارهای تخلخل (نوترون، صوتی، چگالی)، سرعت موج برشی به کمک روش های منطق فازی و نرو فازی در یک مخزن کربناتی برآورد شد. بانک اطلاعاتی در این مطالعه شامل 2046 نقطه اطلاعاتی برای ساخت سامانه های فازی و عصبی-فازی (داده های چاه مدل) و 1864 نقطه (از چاه آزمون) برای آزمودن مدل ها است که وابسته به مخزن کربناتی سروک در یکی از میادین نفتی جنوب ایران هستند. نتایج به دست آمده نشان می دهد که روش های به کار رفته در برآورد سرعت موج برشی در این مخزن کربناتی موفقیت آمیز بوده است و در صورتی که داده های سه نگار تخلخل نام برده کافی باشد، استفاده از این روش ها برای برآورد سرعت موج برشی در چاه های فاقد این پارامتر (در این منطقه) پیشنهاد می شود.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

رفتار دینامیکی مصالح کربناتی جنوب ایران علی رغم خطر بالای لرزه خیزی و موقعیت استراتژیک آن مورد توجه چندانی قرار نگرفته است. در پژوهش حاضر، مدول برشی بیشینه ماسه کربناتی بوشهر با انجام آزمون های آزمایشگاهی ستون تشدید مورد مطالعه قرار گرفته است. مدول برشی بیشینه، یکی از مهم ترین کمیت های ژئوتکنیکی در تحلیل های دینامیکی است. اثر فشار محدودکننده میانگین و نسبت تخلخل در روند تغییرات این کمیت بررسی شده است. آزمایش ها در دو حالت همسان و غیرهمسان انجام شده اند، تا اثر ناهمسانی تنش در رفتار خاک مشخص شود. نتایج نشان داده اند که افزایش فشار میانگین و کاهش نسبت تخلخل، افزایش مدول برشی ماسه را به دنبال دارد. ناهمسانی تنش تحکیم اولیه نیز موجب افزایش مدول برشی بیشینه شده است. بر اساس نتایج پژوهش حاضر، رابطه یی برای مدول برشی بیشینه ماسه کربناتی بوشهر ارائه و سپس با مدل های پیشنهادی پژوهشگران مقایسه شده است. درنهایت، اثر ناهمسانی تنش در تغییرات مدول برشی بیشینه لحاظ شده است.

لیستونیت های خاور ایران از نظر کانی شناسی، زمین شیمی در سه گروه کربناتی، سیلیسی، و سیلیسی – کربناتی قرار می گیرند.منیزیت، دولومیت، هونتیت، و هیدرومنیزیت کانی های اصلی گروه کربناته اند. لیستونیت های سیلیسی بیشتر از کوارتز، کلسدوئن، اوپال تشکیل شده اند، و لیستونیت های سیلیسی – کربناتی کانی های هر دو گروه کربناته و سیلیسی هستند. ساختار معمولی لیستونیت ها، رگبرگی و برشی، و بافت غالب پرکننده فضای خالی و کلوییدی است. بررسی تعادل جرمی لیستونیت ها و الترامافیک های لیستونیتی شده نشان می دهد که کلیه عناصر کاهیده از الترامافیک ها، در لیستونیت ها افزوده شده اند. عملکرد گسل نهبندان در خاور ایران، باعث ایجاد معابری مناسب برای نفوذ آبهای بارشی به اعماق، گرم شدن و افزایش قابلیت حلالیت آنها و دگرسانی واحد الترامافیک آمیزه رنگین شده است. آبهای گرم شده ضمن شستشوی سنگهای مسیر از طریق پهنه های برشی به سمت بالا حرکت و در شرایط سطحی یا نزدیک به سطح در Eh و pH مناسب، مواد همراه خود را در فضاهای خالی به صورت انواع لیستونیت ها بجا گذاشته است.

چکیده در کار حاضر، سرباره شیشه ای کوره قوس الکتریک شرکت فولاد مبارکه، و ضایعات شیشه سودالایم فلوت شیشه پنجره ، با نسبت وزنی مساوی مخلوط شد و این ترکیب پایه به همراه عوامل فوم زای متعدد پخت شد. پنج نوع عامل فوم زا، شامل کاربید سیلیسیوم ، کربنات کلسیم ، اکسید کروم، گرافیت و کربنات باریم در پنج قسمت وزنی به ترکیب پایه اضافه گردید، کل مخلوط های کامپوزیتی در دمای 1200 درجه سانتی گراد با سرعت 10 درجه بر دقیقه و زمان ماندگاری سه دقیقه پخت شد. فاز کریستالی متبلور شده در کامپوزیت ها با درصد وزنی کم عامل فوم زا، فاز وولاستونیت و با افزایش درصد وزنی عامل فوم زا تا 5% وزنی فاز شبه ولاستونیت بود. بیشترین افزایش حجم در کامپوزیت(2.5 برابر) مربوط به نمونه با 5 درصد وزنی کربنات باریم و بیشترین تخلخل (84درصد) مربوط به کاربید سیلیسیوم با 1 درصد وزنی می باشد . بالاترین استحکام فشاری در بین سه ترکیب تایید شده از لحاظ ریز ساختاری، مربوط به نمونه با یک درصد وزنی کربنات کلسیم بود که 8/4 مگا پاسکال به دست آمد . همچنین توزیع تخلخل ها در تمامی کامپوزیت های فوم دار غیر یکنواخت بوده و تنها نمونه اکسید کروم دار توزیع تخلخل بهتری نسبت به سایرین دارد.

در منطقه جلال آباد زرند، کلاهک های کربناتی شامل دولومیت های متوسط تا درشت دانه زین اسبی در افق فوقانی سری ریزو است که به همراه توالی از سنگ های رسوبی، توربیدایت (گری وک)، ماسه سنگ، سیلتستون و ماده معدنی مگنتیت – هماتیت - ژاسپر به صورت آهن نواری مشاهده می شوند. قطعات افتاده در سنگ همبر و ماده معدنی و یا واحدهای هتروژن دیامیکتیت از شاخص های رسوبات یخچالی، در توالی مزبور هستند که زیرکلاهک کربناتی قرار دارند. تجزیه شیمیایی کربنات ها نشان می دهد که تغییرات ایزوتوپ کربن 13 و اکسیژن 18 پایین و به ترتیب دامنه متغییر 6.79 - تا 2.65 - در هزار و 15.21 - تا 6.48 - در هزار بر حسب پی دی بی دارند، به طوری که دامنه تغییرات وسیع ایزوتوپ اکسیژن 18، آلتراسیون و تغییرات دیاژنتیکی را انعکاس می دهد. افزایش عیار متوسط آهن و منگنز و افزایش شاخص آلتراسیون (720Fe/Sr= و 52 (Mn/Sr=با کاهش ایزوتوپ کربن 13 توام می باشند. مقادیر منفی کربن 13 نشان دهنده تغییر شرایط آب و هوایی از عصر یخچالی به عصر گلخانه ای بوده که در رجعت و یخچال زدایی و بالا آمدن آب دریا ها رخ داده و سرانجام به ته نشست و تشکیل کلاهک کربناتی مشابه کلاهک های کربناتی عصر یخچال های جهانی منجر شده است.

یک سویه باکتریایی جداسازی شده (آلکالیژنیز ام. اس.103-) از نمونه های نفتی حوزه نفتی آغاجاری در جنوب ایران، قادر به تولید نوعی سورفکتانت زیستی لیپوپلی ساکاریدی برون سلولی موثر 0.05 ± 1.2 (گرم بر لیتر) بر روی ملاس به عنوان تنها منبع کربن بود. بیشترین میزان کاهش کشش سطحی 20mN/m بعد از رشد بر روی ملاس به عنوان تنها منبع کربن بدست آمد. مقادیر بهینه نسبت کربن به نیتروژن، شوری، اسیدیته، و دما به ترتیب 60 به 1، 7.5 درصد، 7 و 50 درجه سانتیگراد تعیین شد. آزمایشهای سیلابی زنی با بیوسورفکتانت بر روی مغزی های کربناتی بدون شکافت و شکافت دار انجام شد. در آزمایشهای مختلف بیشترین بازیابی نفت باقیمانده 10.7 درصد برای مغزی های بدون شکافت بود. جابجایی نفت نشان می دهد که بازیابی نفت خام تا 9.2 درصد در مغزی شکافت دار با نفوذپذیری 12mD می تواند افزایش یابد. نتایج نشانگر آن است که سورفکتانت تولیدی توسط سویه آلکالیژنیز ام. اس. – 103 دارای پتانسیل برای کاربردهای صنعتی است و ممکن است برای ازدیاد برداشت نفت استفاده شود.